居塵樂道賦
Cư trần lạc đạo phú
第一會
命憹城市
涅用山林
怺業朗安閑體性
姅挧耒自在身心
貪愛源停，莊群汝珠腰玉貴
是非曢朗，特油牐燕說鶯吟
製搩碧隱筃籑，人間固饒勜得意
別桃紅處柳綠，天下能某主知音
月白暈青，芁每祖禪河淶焔
柳綿花岹，屹群生慧日森林
慮換骨約飛升，丹神買服
咅長生衛上界，徃兔群耽
冊易娂製，腰性瞶腰欣珠寶
經閒讀酉，重峼耒重女黃金
Đệ nhất hội
Mình ngồi thành thị;
Nết dụng sơn lâm.
Muôn nghiệp lặng an nhàn thể tính;
Nửa ngày rồi tự tại thân tâm.
Tham ái nguồn dừng, chẳng còn nhớ châu yêu ngọc quý;
Thị phi tiếng lặng, được dầu nghe yến thốt oanh ngâm.
Chơi nước biếc ẩn non xanh, nhân gian có nhiều người đắc ý;
Biết đào hồng hay liễu lục, thiên hạ năng mấy chủ tri âm.
Nguyệt bạc vừng xanh, soi mọi chỗ thiền hà lai láng;
Liễu mềm hoa tốt, ngất quần sinh tuệ nhật sâm lâm.
Lo hoán cốt ước phi thăng, đan thần mới phục;
Nhắm trường sinh về thượng giới, thuốc thỏ còn đam.
Sách dễ xem chơi, yêu tính sáng yêu hơn châu báu;
Kinh nhàn đọc dấu, trọng lòng rồi trọng nữa hoàng kim.
第二會
別丕
免特峼耒
莊群法恪
廛性瞶性買侯安
裵念妄念停莊錯
悉除人我時歯相實金剛
停歇貪嗔買老峼牟圓覺
淨土羅峼瑇瀝渚群疑坙典西方
彌陀羅性瞶芁罵沛辱尋衛極樂
察身心煉性識呵浪蒙果報舖誇
倿戒行敵無常儍固詫求名半角
吿蔞吿迀業凩莊嫌所縙枾
運紙運檑身根固礙之顛白
若㐱戞皮道德姅間痆貴姅天宮
油能勉所仁義巴片瓦腰欣樓閣
Đệ nhị hội
Biết vậy!
Miễn được lòng rồi;
Chẳng còn phép khác.
Gìn tính sáng tính mới hầu an;
Nén niềm vọng niềm dừng chẳng thác.
Dứt trừ nhân ngã thời ra tướng báu kim cương;
Dừng hết tham sân mới lảu lòng màu viên giác.
Tịnh độ là lòng trong sạch, chớ còn ngờ hỏi đến Tây phương;
Di Đà là tính sáng soi, mựa phải nhọc tìm về Cực lạc.
Xét thân tâm, rèn tính thức, há rằng mong quả báo phô khoe;
Cầm giới hạnh, địch vô thường, nào có sá cầu danh bán chác.
Ăn rau ăn trái, nghiệp miệng chẳng hiềm thửa đắng cay;
Vận giấy vận sồi, thân căn có ngại chi đen bạc.
Nhược chỉn vui bề đạo đức, nửa gian lều quý nửa thiên cung;
Dầu năng miễn thửa nhân nghì, ba phiến ngói yêu hơn lầu gác.
第三會
裊麻谷
罪乙乑空
法學吏通
纏性瞶罵落邪道
所命學朱沛正宗
㐱孛羅峼舍諳坙隊機馬祖
忘財對色乙尋朱沛退龐公
盎資財性瞶莊貪呵為於歳鷂安子
譤聲色念停莊轉路之憹庵棧筃東
塵俗麻年，福意強腰歇則
山林莊谷，禍箕實垰徒功
願蒙親近明師果菩提蔑店麻佂
福及情期知識花優曇亖劫耽厠
Đệ tam hội
Nếu mà cốc,
Là ắt đã không,
Pháp học lại thông.
Gìn tính sáng, mựa lạc tà đạo;
Sửa mình học, cho phải chính tông.
Chỉn bụt là lòng, sá ướm hỏi đòi cơ Mã tổ;
Vong tài đối sắc ắt tìm cho phải thói Bàng công.
Áng tư tài tính sáng chẳng tham, há vì ở Cánh Diều Yên Tử;
Răn thanh sắc niềm dừng chẳng chuyển, lọ chi ngồi am Sạn non Đông.
Trần tục mà nên, phúc ấy càng yêu hết tấc;
Sơn lâm chẳng cốc, hoạ kia thực cả đồ công.
Nguyền mong thân cận minh sư, quả Bồ Đề một đêm mà chín;
Phúc gặp tình cờ tri thức, hoa Ưu Đàm mấy kiếp đâm bông.
第四會
信娂
免谷蔑峼
時耒每惑
轉三毒買證三身
斷六根年除六賊
尋唐換骨㐱舍能服藥煉丹
坙法真空分之另櫀聲執色
別真如信般若，渚群尋佛祖西東
證實相年無為，儍辱坙經禪南北
娂三藏教，乙學隊禪苑清規
嘥五分香，莊損典栴檀詹蔔
積仁義修道德，埃處尼莊釋迦
倿戒行斷慳貪，㐱實意羅彌勒
Đệ tứ hội
Tin xem,
Miễn cốc một lòng;
Thời rồi mọi hoặc.
Chuyển tam độc mới chứng tam thân;
Đoạn lục căn nên trừ lục tặc.
Tìm đường hoán cốt, chỉn xá năng phục dược luyện đan;
Hỏi pháp chân không, hề chi lánh ngại thanh chấp sắc.
Biết chân như, tin bát nhã, chớ còn tìm Phật Tổ tây đông;
Chứng thực tướng, nên vô vi, nào nhọc hỏi kinh Thiền nam bắc.
Xem Tam Tạng giáo, ắt học đòi Thiền uyển thanh quy;
Đốt ngũ phần hương, chẳng tổn đến chiên đàn chiêm bặc.
Tích nhân nghì, tu đạo đức, ai hay này chẳng Thích Ca;
Cầm giới hạnh, đoạn ghen tham, chỉn thực ấy là Di Lặc.
第五會
丕買處
孛於宮茹
莊沛尋賒
因虧本年些尋孛
典穀處㐱孛羅些
禪午朩句，聮釀工圭何有
經娂巴遍，憹宜買國新羅
瑇道義曠機關，它突吝場經翓祖
另是非稽聲色，櫀製排淡柳塘花
德孛慈悲，蒙饒劫願朱親近
恩堯曠垰，律全身逋沒乑赦
襖免絰潭蔭過務，或針或雉
琟共粥肁奴隊耉，油白油叉
垠八識裵八風，強提強倍
唩三玄箼三要，蔑拮沒磨
琴本少絃，捨彈酉控無生曲
笛莊固魯，共泛製唱太平歌
鍚檜尋梗，群可惜俱胝長老
虧頭執俸，乙堪宼演若達多
律圈金剛，呵炦侯通年艶
訥蓬慄棘，儍検沛綽像庒
Đệ ngũ hội
Vậy mới hay!
Bụt ở cong nhà;
Chẳng phải tìm xa.
Nhân khuây bản nên ta tìm bụt;
Đến cốc hay chỉn bụt là ta.
Thiền ngỏ năm câu, nằm nhãng cong quê Hà Hữu;
Kinh xem ba bận, ngồi ngơi mái quốc Tân La.
Trong đạo nghĩa, khoảng cơ quan, đà lọt lẫn trường kinh cửa tổ;
Lánh thị phi, ghê thanh sắc, ngại chơi bời dặm liễu đường hoa.
Đức bụt từ bi, mong nhiều kiếp nguyền cho thân cận;
Ân Nghiêu khoáng cả, lọt toàn thân phô việc đã tha.
Áo miễn chăn đầm ấm qua mùa, hoặc châm hoặc xể;
Cơm cùng cháo đói no đòi bữa, dầu bạc dầu thoa.
Ngăn bát thức, nén bát phong, càng đè càng bội;
Lẩy tam huyền, nong tam yếu, một cắt một ma.
Cầm vốn thiếu dây, xá đàn dấu xoang Vô sinh khúc;
Địch chăng có lỗ, cũng bấm chơi xướng Thái bình ca.
Lẩy cội tìm cành, còn khá tiếc Câu Chi trưởng lão;
Quay đầu chớp bóng, ắt kham cười Diễn Nhã Đạt Đa.
Lọt quyển kim cương, há mặt hầu thông nên nóng;
Nuốt bồng lật cức, nào tay phải xước tượng da.
第六會
實世
唉舍無心
自然合道
停三業買瞶身心
達蔑峼時通祖教
認文解義，落來年禪客巴為
証理知機，勁葛沛訥僧坤窖
嘆有漏嘆無漏，保朱處硦律杓菱?
坙大乘坙小乘，撪倘悉斅錢絲欕
認別漏漏峼本，莊櫀皮時節因緣
搥朱域域性爯，儍固染根塵喧鬧
釺渚歇霚，舍須佂番篤佂番煉
祿莊群貪，免特蔑時齋蔑時粥
瀝戒峼搥戒相，內外年菩薩莊嚴
桰蜍主討蜍吒，岃杜買丈夫忠孝
參禪見伴，涅身命買可回恩
學道蜍柴，扟昌沃渚通晫報
Đệ lục hội
Thực thế!
Hãy xá vô tâm;
Tự nhiên hợp đạo.
Dừng tam nghiệp mới lặng thân tâm;
Đạt một lòng thì thông tổ giáo.
Nhận văn giải nghĩa, lạc lài nên thiền khách bơ vơ;
Chứng lý tri cơ, cứng cát phải nạp tăng khôn khéo.
Han hữu lậu, han vô lậu, bảo cho hay: the lọt, duộc thưng;
Hỏi Đại thừa, hỏi Tiểu thừa, thưa thẳng tắt: sồi tiền, tơ gạo.
Nhận biết làu làu lòng vốn, chẳng ngại bề thời tiết nhân duyên;
Chùi cho vặc vặc tính gương, nào có nhuốm căn trần huyên náo.
Vàng chưa hết quặng, xá tua chín phen đúc chín phen rèn;
Lộc chẳng còn tham, miễn được một thì chay một thì cháo.
Sạch giới lòng, dồi giới tướng, nội ngoại nên Bồ Tát trang nghiêm;
Ngay thờ chúa, thảo thờ cha, đi đỗ mới trượng phu trung hiếu.
Tham thiền kén bạn, nát thân mình mới khá hồi ân;
Học đạo thờ thầy, dọt xương óc chưa thông của báo.
第七會
丕買處
法孛重世
煉買谷處
無明歇菩提添瞶
煩惱耒道德強蔢
娂倣峼經塁孛說易朱體酉
學隊機祖詫禪空坤卒別尼
窮根本瀉塵緣罵底某毫氂當炦
我勝幢圓知見渚朱群禍寧工検
厠帞覺悟嘥壞忛棱邪時訳
倿劍知慧撅朱空性識課尼
埄恩聖律憽吒蜍柴學道
勉德瞿經裴兀倿戒吿齋
感德慈悲底饒劫願朱親近
隊恩救渡涅怺身時召縙荄
義矣汝道莊涓香花供娂群年討
凩浪信峼吏磊釺玉蜍共渚歇桰
Đệ thất hội
Vậy mới hay:
Phép bụt trọng thay,
Rèn mới cốc hay.
Vô minh hết bồ đề thêm sáng;
Phiền não rồi đạo đức càng say.
Xem phỏng lòng kinh, lời bụt thốt dễ cho thấy dấu;
Học đòi cơ tổ, sá thiền không khôn chút biết nay (nơi).
Cùng căn bản, tã trần duyên, mựa để mấy hào ly đương mặt;
Ngã thắng chàng, viên tri kiến, chớ cho còn hoạ trữ cong tay.
Buông lửa giác ngộ, đốt hoại thảy rừng tà thời trước;
Cầm kiếm trí tuệ, quét cho không tính thức thuở nay.
Vâng ơn thánh, xót mẹ cha, thờ thầy học đạo;
Mến đức Cồ, kiêng bùi ngọt, cầm giới ăn chay.
Cảm đức từ bi, để nhiều kiếp nguyền cho thân cận;
Đội ơn cứu độ, nát muôn thân thà chịu đắng cay.
Nghĩa hãy nhớ, đạo chẳng quên, hương hoa cúng xem còn nên thảo;
Miệng rằng tin, lòng lại lỗi, vàng ngọc thờ cũng chửa hết ngay.
第八會
徵意
㐱舍須煉
渚年絕學
來意識渚執澄澄
裵念妄罵群觸觸
功名忙(-)意全羅仍打疑(-)
福慧兼奴㐱買可年勜實谷
鄧橋渡，搥廛塔，外莊嚴事相矣修
刪喜捨，軟慈悲，內自在經峼恆讀
煉峼乄孛，㐱舍修蔑飭搥埋
待葛見釺，群吏沛饒番瀘淥
娂經讀錄，乄朱朋所體所處
重孛修身，用罵磊蔑絲蔑泘
窮尼言句，㐱莊兮蔑丿櫀盧
栗所機關，罵群底爑唏突祿
Đệ bát hội
Chưng ấy:
Chỉn xá tua rèn;
Chớ nên tuyệt học.
Lay ý thức chớ chấp chằng chằng;
Nén niềm vọng mựa còn xóc xóc.
Công danh mảng đắm, ấy toàn là những đứa ngây thơ;
Phúc tuệ gồm no, chỉn mới khá nên người thực cốc.
Dựng cầu đò, dồi chiền tháp, ngoại trang nghiêm sự tướng hãy tu;
Săn hỷ xả, nhuyễn từ bi, nội tự tại kinh lòng hằng đọc.
Rèn lòng làm bụt, chỉn xá tu một sức dùi mài;
Đãi cát kén vàng, còn lại phải nhiều phen lựa lọc.
Xem kinh đọc lục, làm cho bằng thửa thấy thửa hay;
Trọng bụt tu thân, dùng mựa lỗi một tơ một tóc.
Cùng nơi ngôn cú, chỉn chăng hề một phút ngại lo;
Rất thửa cơ quan, mựa còn để tám hơi dọt lọc.
第九會
丕朱處
機關祖教
雖恪饒塘
莊隔某剛
㐱舍吶自罒馬祖
乙乑涓課訳蕭皇
功德全無，性執癡強添磊
廓然不識，碒愚渕乙群肹
生天竺，折少林，畕肁真筃熊耳
身菩提，峼明鏡，牌剶炦壁行廊
王老斬貓，辣忛峼馭首坐
柴胡摳匵，擼娂智珥昆床
悪盧陵欕末過於，莊朱麻垰
所石頭廏瀾歇則，坤典撪當
破灶拮棋，踏笹酉煶神廟
俱胝移阮，用隊躡躡翁盎
攨劍臨濟，鑲秘魔，訳衲僧奴油自在
獅子翁端，橮柴佑，譤檀越歛舍迎昂
媫扇子，拮竹篦，驗幾學機關珥(-)
芻丸毬，倿木杓，伴禪和所木誇光
船子耶掉，匇籑渚朱羨洗
道吾扄笏乾魔羕體怪光
纅偃老訥乾坤，些娂㐱戾
氜蓊存昂世界，勜體乙揚
夛柏羅峼，托歯訳沛方太白
丙丁屬火，吏呂罒磊曏天罡
茶趙老餅韶陽，排禪子矣群肁渴
鋫曹溪園少室，眾衲僧仍底留荒
招勑檜乃厠嘫，因芒買涅
祿桃花宜曢竹，默峃高禥
Đệ cửu hội
Vậy cho hay:
Cơ quan tổ giáo,
Tuy khác nhiều đàng (đường),
Chẳng cách mấy gang.
Chỉn xá nói từ sau Mã tổ;
Ắt đã quen thuở trước Tiêu Hoàng.
Công đức toàn vô, tính chấp si càng thêm lỗi;
Khuếch nhiên bất thức, tai ngu mảng ắt còn vang.
Sinh Thiên Trúc, chết Thiếu Lâm, chôn dối chân non Hùng Nhĩ;
Thân bồ đề, lòng minh kính, bài giơ mặt vách hành lang.
Vương lão chém mèo, lại trẩy lòng ngừa thủ toạ;
Thầy Hồ khua chó, trỏ xem trí nhẹ con giàng.
Chợ Lư Lăng gạo mắt quá ư, chẳng cho mà cả;
Sở Thạch Đầu đá trơn hết tấc, khôn đến thưa đang.
Phá Táo cất cờ, đạp xuống dấu thiêng thần miếu;
Câu Chi dời ngón, dùng đòi nếp cũ ông ang.
Lưỡi gươm Lâm Tế, nạng Bí Ma, trước nạp tăng no dầu tự tại;
Sư tử ông Đoan, trâu thầy Hựu, răn đàn việt hượm xá nghênh ngang.
Đưa phiến tử, cất trúc bề, nghiệm kẻ học cơ quan nhẹ nhẵn;
Xô hòn cầu, cầm mộc thược, bạn thiền hoà thửa khoe khoang.
Thuyền Tử rà chèo, dòng xanh chửa cho tịn tẩy;
Đạo Ngô múa hốt, càn ma dường thấy quái quàng.
Rồng Yển lão nuốt càn khôn, ta xem chỉn lệ;
Rắn ông Tồn ngang thế giới, người thấy ắt dương.
Cây bách là lòng, thác ra trước phải phương Thái Bạch;
Bính đinh thuộc hoả, lại trở sau lỗi hướng Thiên Cang.
Trà Triệu lão, bánh Thiều Dương, bầy thiền tử hãy còn đói khát;
Ruộng Tào Khê, vườn Thiếu Thất, chúng nạp tăng những để lưu hoang.
Gieo bó củi, nẩy bông đèn, nhân mang mới nết;
Lộc đào hoa, nghe tiếng trúc, mặc vẻ mà sang.
第十會
象眾意
谷蔑真空
用隊根器
固峼些旺執坤通
呵機祖哰群所秘
眾小乘谷處渚典，垠寶所化城
等上士證寶麻年，埃技固山林城市
倂荒棱瓊，意羅尼逸士逍遙
廛永庵清，㐱實境道人逾戲
馭高傘垰，閻王儍計打迎昂
閣玉樓釺，獄卒少之勜腰貴
拯功名籠人我，實意凡愚
蔢道德移身心，定年聖智
眉昂每獨，相雖羅娂乙憑饒
炦聖峼凡，實隔忍萬萬千里
Đệ thập hội
Tượng chúng ấy,
Cốc một chân không,
Dụng đòi căn khí.
Nhân lòng ta vướng chấp khôn thông;
Há cơ tổ nay còn thửa bí.
Chúng Tiểu thừa cốc hay chửa đến, bụt xá ngăn Bảo sở hoá thành;
Đấng Thượng sĩ chứng thực mà nên, ai ghẽ có sơn lâm thành thị.
Núi hoang rừng quạnh, ấy là nơi dật sĩ tiêu dao;
Triền vắng am thanh, chỉn thực cảnh đạo nhân du hí.
Ngự cao tán cả, Diêm vương nào kể đứa nghênh ngang;
Gác ngọc lầu vàng, ngục tốt thiếu chi người yêu quý.
Chuộng công danh, lồng nhân ngã, thực ấy phàm phu;
Say đạo đức, dời thân tâm, định nên thánh trí.
Mày ngang mũi dọc, tướng tuy là xem ắt bằng nhau;
Mặt thánh lòng phàm, thực cách nhẫn vạn vàn thiên lý.
偈云
居塵樂道且隨緣，
饑則飧兮困則眠。
家中有宝休尋覓，
對境無心莫問禪。
Kệ vân
Cư trần lạc đạo thả tuỳ duyên,
Cơ tắc san hề khốn tắc miên.
Gia trung hữu bảo hưu tầm mịch,
Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền.