(Nhân một sự ưu tư của BHD/GĐPT Canada)
Không phải mới bây giờ mà từ giữa thập niên 90, theo với sự phục hoạt của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất tại quê nhà, chuyện lủng củng, chào xáo trong nội bộ Gia Đình Phật Tử Việt Nam nói chung xuất hiện rất thường. Từng đợt từng đợt, hết chuyện này đến chuyện khác, biến rồi hiện. Cho đến cao trào từ những năm 2000 trở đi, một lúc ở quốc nội hay hải ngoại đã vỡ ra thành từng mảnh riêng, theo đó tại mỗi quốc độ tan ra thành nhiều mảnh nhỏ hơn nữa. Hợp rồi tan, tan rồi hợp. Nhưng lần tan nào mà cơ may hợp lại được, nếu có, cũng chỉ là cái tập hợp của một tổng thể nát nhàu, không trọn vẹn.
Những năm đó khi thực hiện tờ Hoa Đàm, tôi chấp bút lời đầu cho một số báo về tính Vô Thường. Viết cho văn vẻ vậy thôi, chứ thật sự héo hon trong ruột: “Xuân – Hạ – Thu – Ðông đến đi, liên hoàn tiếp nối. Vui buồn biến hiện, trở xoay như mưa nắng, nắng mưa. Tụ tan mấy chốc lại tan rồi tụ.
Trong lẽ biến dịch vô thường của mọi Pháp mới rõ trình tự chuỗi Sinh-Trụ-Hoại-Diệt có thể khởi đi bất cứ thứ tự mắc xích nào. Nghĩa là có thể hết Diệt-Hoại-Trụ rồi lại Sinh. Thế nên trong đời thường, cuộc gặp gỡ đang là kỳ duyên mai này chia xa có gì là lạ. Cảnh bèo tan mây giạt rồi lại hội ngộ tao phùng có gì đáng ngạc nhiên. Nhưng học và hiểu lẽ vô thường, nhìn ra điều bất trụ, rồi tọa thị điềm nhiên, có đúng chăng? Tu và hành có phải để vượt qua lẽ vô thường đó mà tìm đến chân an trụ thường hằng, điều an nhiên tự tại, không phải chỉ riêng cho bản tâm mà còn cho mọi sự, mọi chuyện, mọi người chung quanh! Tu và hành có phải để tìm ra trong từng mắc xích biến dịch nguồn cơn của nhân duyên nào là thuận hợp để có được quả lành.
Ðã rõ trong tan, trong hoại hẳn có nhân duyên. Lấy Thiện Tâm, lấy Chánh Hành mà hành hoạt thì khi tan: Tan thật đẹp, khi hoại: hoại thật hay.
Bây giờ đang hoại-diệt, mai đây sinh-trụ tất yếu hiển bày, nhưng với Thiện Tâm, với Chánh Hành thì khi sinh: Sinh như Ðản sinh mầu nhiệm, khi trụ: trụ như thường trụ kiết tường.
Cứ hành hoạt với tâm Bi dung nhiếp, với tuệ Trí sáng suốt, với trí Dũng bất thối, chuyện lành nào mà không tới, pháp lành nào mà không đạt!”

Những năm đó, khi đem việc phân toái tâm sự với Thầy, Thầy không vội vàng kết luận, phán xét Anh-Chị-Em ai phải, ai trái, như cách phàm phu áo lam chúng ta nhìn sự việc phiến diện, dị kiến và, đầy định kiến… Thầy chỉ trả lời: “tạo nghi ngờ, gây chia rẽ là nghiệp vụ của họ. Buồn là anh em các con không có đủ nội lực nên để những chuyện như vậy ảnh hưởng đến tinh thần, tình cảm giữa Anh-Chị-Em với nhau…”. Thầy đơn cử nhiều trường hợp của bản thân hay Phật sự Giáo Hội, mà do thiếu cơ sở thông tin, hoặc bị định hướng dư luận bởi các cơ quan truyền thông báo chí để đáp ứng thị hiếu quần chúng, nên cách mà chúng ta biết về sự kiện hay nhân vật rất phiến diện hoặc, chỉ thấy và biết một nửa. Nhưng một nửa ổ bánh mì vẫn là bánh mì. Một nửa sự thật thì không phải là sự thật!
Bây giờ, những chuyện gây chia rẽ, tạo nghi ngờ vẫn không nguôi. Từng thế hệ tiếp nối trưởng thành để quan tâm hơn chuyện Đất nước, Đạo Pháp, và GĐPT là điều tất yếu, tuy nhiên vì thiếu cơ sở lịch sử và sự thật, nên định hướng bản thân và định hướng cho tương lai tổ chức càng khó khăn hơn so với các thế hệ Huynh Trưởng đàn anh của mình. Dù vậy, trước mê vụ kịch trường hay đang lâm cảnh mê vụ vi thành, vẫn còn nhiều bậc Sư Trưởng và Huynh Trưởng lương đống, bằng sự kham nhẫn và từ mẫn, sẵn sàng dùng pháp thân và trí huệ để bảo bọc và dắt dìu đàn hậu tấn chúng ta. Thù ân mai đây nếu có, chỉ làm được muôn một.
Những lao xao từ các đòn phép gây ra sự nghi đố giữa anh em sau ngày Thầy vào cõi tịch diệt vốn đã được tiên liệu trước, nên những gì đã và đang xảy ra không làm chúng ta dao động. Duy chỉ có một định hướng, lấy thiện tâm và chánh hành mà hành hoạt!
Ngọc báu trong tay áo đây rồi, hà cớ kẻ vô thần ngoại đạo, nội trùng phá đạo ngoài ngõ hô hoán lại làm ta khiếp nhược, buông lung!?
Từ rất sớm, tôi nhận được thông tin “thật hư ấn chứng của Ôn Tuệ Sỹ” cho cương vị của Vụ Trưởng GĐPT Vụ, qua một người thân chuyển, sau khi được một vị nào đó gởi kèm lời nhắn gọn: “gởi xem cho vui”(?). Tôi đọc các văn bản suy diễn, phân tích chi li của Ban Hướng Dẫn GĐPT Canada. Nhưng với cách trình bày cũng dễ nhận ra được xuất xứ. Tất nhiên lúc này không cần phải lên tiếng vì xem đó là thiện chí của người trung gian đặt thành vấn đề, đồng thời tôi biết sẽ có nhiều Anh-Chị-Em lam viên hữu trách, biết việc và hiểu việc có thể chủ động làm sáng tỏ. Hơn nữa bản chất sự kiện, vốn không có gì khuất tất để cần ai phải thanh minh.
Ở đây tôi chỉ trình bày và đề nghị với anh chị em một điều, ở cương vị của những người lãnh đạo, hướng dẫn, trước những vấn đề nếu cảm thấy hệ trọng như vậy. Trên chúng ta còn có Giáo Hội, có quý Thầy, có các bậc cư sĩ thiện tri thức, để tìm hiểu một vấn đề, không có gì khó khăn cả. Điều này thể hiện mối quan hệ mật thiết như một nền tảng truyền thống giữa Giáo Hội và GĐPT (BHD) nói chung, tình Thầy-Trò nói riêng. Đâu để thiện chí bị mượn tay phát tán và làm nguyên cớ cho những hiểu lầm, nghi đố len lỏi vào sinh hoạt thiền môn-nhà lam. Người làm lãnh đạo, nhất hạn người hiểu rõ hành chánh, càng phải tiên liệu hậu quả để biết nên làm gì và cần làm gì. Văn thư được phổ biến từ văn phòng BHD Canada, nhưng không chỉ dừng lại ở “nơi nhận”, làm men cho tật đố.
Hôm nay kính lễ sám hối xin Giác Linh Thầy, để mạo muội trích lại một đoạn email riêng Thầy đã nhắn gởi, tâm tình ở những năm tháng phải gánh chịu “đủ thứ lăng nhục,” nhưng để bảo vệ uy tín chung, Thầy im lặng và dạy các cận sự đệ tử phải tuyệt đối im lặng, vì bới việc nhà trong lúc nghiêng ngửa chỉ làm lợi cho ngoại đạo, cho những thế lực vô minh. Mà bị lăng nhục như thế nào thì quý Anh-Chị trong đây đều đã rõ, nhưng trước sau với những bậc Sư Trưởng, những Đồng môn Đồng đạo Thầy vẫn thủ thúc kính như kính Bậc Trưởng Thượng, Phật sự y cứ giới đức Thiền môn mà hành xử, nên mới có cái hậu đẹp của Chư Tôn Thiền Đức trong ngôi nhà Phật Giáo như chúng ta thấy những năm tháng gần đây.
Cho nên, cái việc mà ai đó nói liên quan đến Giáo Hội, đến Thầy mình, tất phải nên trầm tĩnh mà suy xét, ứng xử.
“… Các vị đừng nghĩ rằng các vị thực tâm vì Đạo hơn tôi. Chớ có kiêu ngạo quá đáng. Các vị chưa vào sanh ra tử, chịu đựng những ngày khốc liệt nhất, đày đọa nhất như tôi, thì chớ có nói dóc là mình hy sinh cho Đạo. Tôi chẳng hy sinh gì cho ai cả, nhưng tôi không thể khuất phục bất cứ sức mạnh nào. Tôi không đòi hỏi các vị tán dương tôi hy sinh hay không hy sinh.
…
Trong khi không thấy, không đọc các biên bản trong kỳ họp Ban Chỉ Đạo, cả những lần họp với sự Chủ tọa của Hòa thượng Viện trưởng. Nếu tôi công bố tất cả sự thật này, thì người ta xem mình là cái gì?
…
Chính vì giữ danh dự cho GH, trong đó có tôi, nên tôi phải im lặng, để mọi người tự ý bày đặt, bịa đặt đủ điều. Nhưng rồi, cái gì giả dối, cái đó sẽ bị hủy diệt một cách tồi tệ. Cái gì chân thật, sẽ tồn tại…”
Email gởi “Thu, 11 Oct 2007 07:55:24 -0700 (PDT)”, tất nhiên đã lâu vào giai đoạn Thầy phải trải qua đủ thứ bức bách, khi mà thông tin Phật sự của Giáo Hội chỉ độc quyền, độc diễn bởi PTTPGQT. Nay nhớ lại, vẫn còn nguyên giá trị và tính thời sự của nó khi mà, khoan nói ngoại đạo hay thế lực vô minh, mà chỉ trong hàng ngũ Anh-Chị-Em Huynh trưởng GĐPT, vẫn có người bởi nhiều lý do mang định kiến, hay hiểu lầm vì không có cơ sở để biết đâu là sự thật.
Kính thưa quý Anh-Chị-Em,
Những ngày tang lễ của Thầy và sau đó, hẳn chúng ta bằng phương tiện truyền thông đại chúng, tự thân có thể nhìn thấy những sinh hoạt của Thầy trên giường bịnh, như đã biết trước thời khắc ra đi, để thản nhiên chuẩn bị mọi việc chu đáo. Bấy giờ đau đớn thể xác tuy khó tránh, nhưng không vì vậy đã làm lu mờ tâm trí của một bậc huệ minh, dự tri và viễn kiến. Bao Phật sự, vẫn được Thầy tỉ mỉ, cẩn tắc, giám sát và đích thân hoàn tất cho đến giờ phút cuối. Cho nên chớ có vì những suy diễn thiếu cơ sở, mà cơ sở vững chắc sau khi Ôn thị tịch, chính là Hội Đồng Trưởng Lão, hai Tòa Giới-Pháp, Nhiếp Sự Trưởng, quý Sư Trưởng, hay Trưởng Tử Tỳ Kheo, Môn Đệ và người thân thích đã túc trực bên giường bệnh, trợ duyên Phật sự quan trọng cho Thầy, chí đến hoàn chỉnh các Di huấn, Di chúc, và Lời Dặn Dò trước sự chứng minh, quan sát, ấn chứng của Thầy, mà không là ai khác.
Vậy đó là thật, nên sẽ tồn tại!
Nam Mô Chứng Minh Sư Bồ Tát Ma Ha Tát.
Yuma, ngày 20 tháng 12 năm 2023
Quảng Pháp Trần Minh Triết
