Nhớ Thầy Cư (HT Thích Phước An)…
Ngày mưa, đêm mưa. Mưa dai dẳng những ngày đầu xuân đã thanh tẩy những tán lá trước ngõ, và làm sạch những con đường bụi bặm ngoài kia.
Bồi hồi nhớ lại những cơn mưa xa xưa. Chiều đông. Chùa cổ, trên đồi cao. Những tăng nhân thuở ấy bây giờ đang ở đâu. Những con chim trú mưa nơi góc mái rêu xanh ngày đó giờ ở đâu. Những giọt mưa nửa thế kỷ trước rơi trên tay, phả lên mặt, ướt sũng cả áo nâu chiều đó, hẳn đã hóa thân, chuyển kiếp bao lần dưới lòng đất hay trên mây trời lang thang. Nhớ những đêm mưa lạnh. Buồn lặng không biết tỏ cùng ai. Tuổi trai bừng sức sống, an nhàn trong tháp cổ, không người vãng lai. Ôm đàn hát khúc du ca. Mơ một chuyến viễn hành.
Ngoảnh lại, thời gian đi vội hơn tâm tưởng. Vì tâm có khi trụ lại, nhưng đồng hồ vẫn tiếp tục gõ từng giây. Tóc xanh cũng không chờ đợi sự trì níu của ý chí hay hy vọng. Vô tình ngày tháng trôi đi, theo mây, theo mưa, theo những vui buồn nhân thế.
Những người áo nâu bao lớp trước đã lần lượt xuống núi, rồi khuất núi. Một lão tăng đã trải hơn nửa thế kỷ ẩn dật trên ngôi chùa cổ đồi cao ấy, cũng vừa khuất núi. Còn nhớ ngày nào cùng dẫm sương lam, đội mây trắng, sớm trì chú thiêng, chiều tụng Kim Cang Bát-nhã, tâm ban đầu thanh khiết cam lộ sương.
Ngôi chùa cổ trên đồi cao có quả chuông lớn, đêm ngân tiếng dài xuống phố thị im ngủ, ngày điểm từng hồi khi nhân thế xôn xao. Mùa hè, phượng đỏ khắp triền núi; mùa đông, bằng lăng tím cả đường dốc những chiều mưa bay. Cây khế đồi cao[1]. Hàng sứ nghiêng mình xuống cổ tháp. Phương đông nhìn ra biển xanh ngát; phương tây trùng điệp núi sông với rừng dừa chen bóng. Tao nhân mặc khách từ đây mà gợi thi hứng[2]; tăng sĩ văn nhân nơi gốc này mà sinh[3].
Thế rồi, từng người, từng người, lần lượt ra đi. Cảnh trí ngày xưa không còn. Ngôi chùa cổ trăm năm biến mất, thay thế bằng một ngôi chùa mới hoàn toàn. Hàng sứ cổ thụ bao quanh ngôi chánh điện đã mất dạng. Cây khế cũng không còn. Người xưa cảnh cũ, giờ chỉ còn trong ký ức.
Hồi niệm một thời xưa cũ từ một chiều mưa bay phương ngoại, lại thổn thức, nôn nao một chuyến viễn hành.
Đi đâu về đâu những hành giả năm xưa?
Đường vô tận, trải bước dài vô tung.
Độc hành hay đồng hành vẫn tuyệt cùng cô liêu.
Vì nơi ấy, không có mưa hay nắng, không có đồi cao hay biển cả, không có sắc không có danh, không thời gian không không gian. Không người không ta. Tịch liêu. Thinh lặng.
[1] Câu thơ của nhà thơ Phạm Công Thiện trong Ngày Sinh Của Rắn:
“Mưa chiều thứ Bảy tôi về muộn
Cây khế đồi cao trổ hết bông”.
[2] Thơ của thi hào Quách Tấn:
“Trăng lên đồi Trại Thủy,
Chuông khuya ngời âm ba.
Bồi hồi mây khóa viện,
Sân bồ đề sương sa.”
[3] Nhiều tăng sĩ xuất thân hoặc trụ tích lâu dài nơi chùa Hải Đức trên đồi Trại Thủy đều là những văn nhân, thi sĩ từng có tác phẩm xuất bản: HT Thích Trí Thủ, HT Trừng San Thích Hải Tuệ, Nhà thơ Phạm Công Thiện, HT Thích Tuệ Sỹ, HT Thích Phước An, HT Thích Nguyên Siêu… (và có thể kể luôn nhà văn Vĩnh Hảo).