Bỗng “một hôm, ngọn gió tình yêu lại”[1]. Đời kéo ta đi từ thuở ấy.
Quê xưa bỏ lại, hăm hở chạy theo tiếng gọi con tim. Tiếng gọi dịu dàng, nhỏ nhẹ, mà kéo sập cả khung trời lý tưởng xung thiên[2].
Để rồi đi quanh, đi quanh, trên những con đường đầy hoa thơm mật ngọt; say mèm đời ong bướm.
Có những đêm giật mình trở giấc. Nằm im. Lắng nghe tiếng lặng đêm sâu.
U hoài mộng lớn ngày xưa.
Cơn mê tình nào ai buộc trói; chỉ do mình, tự nhiễm tự mê[3].
Như con chim đứng lặng trong lồng son, như con cá bơi lội trong hồ kiếng: tiếc nhìn nước biếc trời xanh.
Vòng tục lụy bao người tham đắm. Biết bao giờ cởi trói, thoát ly.
Chỉ khi nào nhận ra được ngay từ đầu, gốc rễ dẫn đến sự mê nhiễm, may ra mới không đắm nhiễm. Gốc rễ ấy chính là Ái (dục). Từ Ái (dục) mà sinh tâm bám giữ, đắm trước (Thủ)[4].
Những bậc thông tuệ, với nhiều phước lành, đã có thể dũng mãnh vượt thoát võng lưới mê tình[5]: thiên lý nhàn du thân tự tại, lòng tịnh trăm năm chốn không môn.
Nếu không được vậy thì phải phấn đấu với cả tâm chí quyết liệt của mình để đi vào đời mà không nhiễm đời[6], ở trong đời mà vẫn vui với lẽ đạo huyền vi[7].
Hoặc ít ra, dù ở đâu vẫn luôn thấy được những ngọn núi cao ngất của cố quận quê xưa.
Núi cao có thể định hướng cho những người đi lạc trong cõi đời ô trược, vô minh.
Từ phương ngoại, ngưỡng vọng những cao sơn sừng sững dưới đôi vầng nhật nguyệt thiên thu.
California, tháng 2 năm 2023
Vĩnh Hảo
[1] Thơ Huy Cận, trong bài Áo Tiểu Thư: “Một hôm trận gió tình yêu lại / Đứng ngẩn trông vời áo tiểu thư”.
[2] Xung thiên chí (chữ của Thiền sư Quảng Nghiêm, 1121-1190, trong bài Hưu Hướng Như Lai), là chí khí vượt đến trời cao.
[3] Ý từ một câu trong Cảnh Sách Văn “Đản tình bất phụ vật, vật khởi ngại nhân” – nếu tâm không lụy cảnh thì cảnh nào mà ngăn ngại tâm (Thiền sư Qui Sơn Linh Hựu, 771-853).
[4] Ái và Thủ là hai mắt xích trong chuỗi 12 nhân duyên dẫn chúng sinh trôi lăn trong luân hồi.
[5] Hòa thượng Thích Quảng Độ đã dịch tác phẩm sử truyện của Đại sư Tinh Vân, đặt một tựa đề rất ý nghĩa, nói lên tâm chí của bậc xuất trần: “Thoát Vòng Tục Lụy.” Tên đúng của tác phẩm này là “Ngọc Lâm Quốc Sư Truyện”, được xuất bản lần đầu tiên vào năm 1954; đến năm 1992 thì được chuyển thể thành phim truyền hình với tựa đề “Tái Thế Tình Duyên”; phiên bản tiếng Anh do Hawker Records phát hành bằng DVD, VCD là “Continued Fate of Love”. Các tựa đề phim ảnh không nêu được chí xuất trần và hành trạng của Quốc sư Ngọc Lâm (1614-1675), mà chỉ nhấn mạnh hệ quả và câu chuyện ái tình. Do đó, phải nói rằng Hòa thượng Thích Quảng Độ (1928-2020) đã có một bản dịch rất lưu loát, bóng bẩy, tự nhiên như văn viết, và đặc biệt là đã đặt một tựa đề xứng hợp nhất cho tác phẩm sử truyện để đời của Đại sư Tinh Vân (1927-2023). Cả hai vị dịch giả và tác giả của sử truyện này đều viên tịch vào tháng 2 dương lịch.
[6] Thiệp trần tục nhi bất nhiễm (đi vào cuộc đời mà không nhiễm).
[7] Cư trần lạc đạo (tên bài phú của vua Trần Nhân Tông).