Giữa lòng Sài Gòn đã ướt đẫm hơi mưa đầu mùa. Phật đản về trong những dư âm của một thời gian dài dịch bệnh. Đời sống con người bấy giờ cũng bắt đầu trở lại nhịp sống nhanh thường ngày của đô thị. Có thể, với phần đông, ngay cả với chính tín đồ Phật giáo đều cảm nhận về ngày Phật đản như một ngày lễ Phật giáo. Và nhịp sống của người Việt thế kỷ XXI đang biến ngày lễ đó thành một sinh hoạt tôn giáo bó hẹp trong bốn bức tường nhà chùa.
Với chúng tôi, một thế hệ gạch nối, liên kết những giá trị truyền thống với hiện đại, theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Bởi vậy, trong chúng tôi còn đó những hình ảnh về ngày Phật đản của ngày xưa, những mùa Phật đản của thế hệ trước. Những năm đầu thế kỷ XXI, dư âm của một thời kỳ chiến tranh rồi nghèo đói vừa đi qua, con người Việt Nam bấy giờ còn sống chậm, vẫn còn những sinh hoạt mang hơi hướng làng xã. Ngày đó, mùa Phật đản về vẫn còn đượm hồn quê. Với những đứa trẻ như chúng tôi, đó là một ngày hội, được đến chùa, được vui chơi. Bởi lúc bấy giờ, có cái gì khác cho chúng tôi được chơi.
Mỗi năm khi bắt đầu sắp vào mùa mưa, mỗi chập tối chúng tôi theo chân cha mẹ, anh chị lớn đến chùa. Người lớn thì tất bật dựng lễ đài, làm xe hoa, còn đám con nít chúng tôi thì được gặp nhau, lại có không gian để chơi, đôi lúc bị sai việc vặt, dọn rác,… Rồi những đêm trong tuần Phật đản được theo đoàn xe hoa đi khắp phố phường. Tất cả còn đọng lại trong chúng tôi những hình ảnh đẹp nhất về mùa Phật đản, mà bây giờ khó còn tìm lại được.
Giữa một Sài Gòn hiện đại, mà mười mấy năm nay đã vắng bóng những chiếc xe hoa mùa Phật đản, đôi khi chúng tôi cũng phải nghĩ ngợi về nhiều việc. Bây giờ, đời sống kinh tế đã khá giả hơn, con người bận rộn hơn, những giá trị nhận thức cũng đổi thay theo dòng lưu chuyển của xã hội. Mùa Phật đản của thế hệ chúng tôi và những thế hệ tiếp nối có lẽ sẽ không còn những hình ảnh thức đem làm lễ đài, xe hoa, không còn phải tỉ mĩ vẽ từng đường nét trang trí lên vải, không còn dành thời gian theo đoàn rước Phật đi khắp phố phường. Mọi giá trị đó đang được những đội ngũ chuyên nghiệp dựng lễ đài thay thế, những bàn tay tài hoa, một năm mới phô diễn sức sống đang được thay bằng công nghệ in ấn hiện đại.
Rồi mai sau, có thể thế hệ sau chúng tôi sẽ không còn đến chùa, vì ngày Phật đản chỉ còn là buổi lễ tôn giáo. Mùa Phật đản, không còn phần hội, cái phần xây nên sức sống và văn hóa Phật giáo trong lòng dân tộc. Nói theo ngôn ngữ hiện đại thì thế hệ Gen.Z ở Sài Gòn này, không thể nào biết đến cái không khí diễu hành xe hoa Phật đản. Đời sống xã hội hiện đại đang giết chết văn hóa Phật giáo hay chính nhận thức của Phật giáo đồ là thẩm phán tuyên án tử cho sức sống đó. Có lẽ, chúng tôi sống chậm so với thời đại nên không bắt kịp xu hướng. Thôi thì những ai đã sống, những ai bây giờ hãy trả lời giúp chúng tôi rằng: “Những người muôn năm cũ, hồn ở đâu bây giờ?”