Tưởng niệm Ngô Mạnh Thu:
Bàn ghế cũng mồ côi
Nguyễn Trung Tín
Sáng Thứ Bảy ngày 21 tháng 8 tôi ghé tòa soạn để đưa bài, như một thói quen trước khi vào phòng biên tập tôi rẽ phải, đi qua cánh cửa nhỏ, vào hành lang dẫn đến chỗ ngồi của anh Thu. Nhìn qua khung cửa kính, căn phòng nhỏ vắng vẻ chiếc bàn anh thường ngồi vẫn còn nguyên, bên tay phải là bộ máy vi tính mà anh hay nói đùa là dùng để làm cảnh cho có vẻ văn minh vì anh ít thích dùng, mà cũng chẳng biết dùng nhiều, anh chỉ làm việc bằng xấp giấy và cây bút bi, chỉ khi nào cần lắm anh mới mở ra dùng chút đỉnh, bên tay trái của anh là xấp báo hàng ngày và ngay chính giữa bàn là tấm lịch tháng ghi chép những việc cần làm. Trên xấp báo, số cuối cùng anh đang đọc dở dang vẫn để vậy. Ðặc biệt là trên chiếc ghế da, cái áo khoát xanh, cổ màu trắng ngà cũ kỹ còn để nguyên, anh chỉ dùng khi nào đến tòa soạn mà trời chợt lạnh bất ngờ.
Chị Thu và các cháu bận rộn với tang lễ chưa thể đến nhận những di vật của anh, tòa soạn thì không muốn đụng tới vì tôn trọng sự ra đi bất ngờ của anh, nhưng một phần khác tôi cảm nhận được mọi người không muốn hiểu là từ nay anh sẽ không còn hiện diện bên trong tòa nhà to lớn của công ty Người Việt. Nhất là Thành, người phụ tá thân cận của anh vẫn có vẻ như chờ đợi anh đến.
Còn tôi hàng ngày cứ khoảng 10 giờ sáng là đến tòa soạn, không nhất thiết là để giao bài mà nhiều khi chỉ đến đó nhìn anh ngồi làm việc và chờ đợi anh rủ ra hành lang “làm một điếu” và sau đó qua phòng anh Phạm Quốc Bảo, gọi phôn cho Thọ để cùng ra Thanh Mai hay Tịnh Tâm Chay cho buổi ăn trưa. Nếu không thì kéo ra ngoài Croissant Doré làm 1 ly café trước khi bắt tay vào công việc cho đến gần 8 giờ tối mới trở về nhà. Hôm nào 11 giờ hơn mà anh chưa đến thì tôi gọi phôn về nhà hỏi thăm, nhiều bữa chị Thu cho biết anh không được khỏe nhưng đưa phôn thì anh lại nói không có gì, khi nào anh ra tòa soạn sẽ gọi cho biết.
Cuộc sống, thời khóa biểu cứ như thế mà đi qua, trừ những lúc tôi hay anh có công tác phải rời quận Cam.
Hôm nay cũng thói quen đó tôi đến bên khung cửa kính hẹp nhìn vào, chiếc áo xanh cũ vẫn còn đó, chiếc bàn vẫn y nguyên mà chủ nhân của nó không còn nữa. Bỗng nhiên tôi thấy cái bàn và chiếc ghế như là hai đứa trẻ mồ côi. Dĩ nhiên bàn và ghế sẽ không bao giờ biết người chủ của nó chẳng bao giờ trở lại, thật là tội nghiệp. Tôi thì còn có Thành lâu lâu vỗ vai vài cái, anh Bảo nhìn tôi với đôi mắt buồn thông cảm nhưng chiếc bàn và cái ghế kia thì chẳng có ai hỏi thăm. Chúng nó vẫn tưởng người chủ rất nhân hậu của mình hôm nay đi làm trễ, hay có việc phải đi xa vài ngày. Chúng đâu biết rằng hôm nay, khi tờ báo Thứ Hai ngày 23 tháng tám năm 2004 phát hành và nếu Thành có thói quen lấy số báo mới ra để trên bàn cho anh thì chắc nó cũng vẫn không hiểu rằng Ngô Mạnh Thu của nó chẳng bao giờ đọc được. Mười hai giờ trưa khi tờ báo xuất hiện, thân xác anh sẽ được ngọn lửa của nhà quàn Peek Family làm cái nhiệm vụ cuối cùng trong tang lễ, xóa sách dấu tích của anh trên cõi ta bà này. Nhưng như nhạc sĩ Nguyễn Ðức Quang đã nói trong lễ tưởng niệm đêm Thứ Sáu: Dù còn sống hay đã chết, dấu ấn Ngô Mạnh Thu sẽ còn đậm nét trong lòng nhiều người…
Những người nghệ sĩ lớn thường hay để lại trong tác phẩm của họ những lời tiên đoán về những gì chung quanh mà họ va chạm và ngay chính bản thân của họ trong tác phẩm của mình. Ngô Mạnh Thu đã tiên đoán con đường kết thúc của anh cách đây 40 năm trong “Trường Ca Lửa”. Anh có lòng tin cái chết của người nhân hậu như ngài Thích Quảng Ðức và dù cho ngọn lửa có đốt cháy tan thân xác thì nhân cách của họ vẫn có thể mang lại một nguồn sống mới cho nhân loại hay ít ra cho những người từng biết đến họ.
Tôi đứng nhìn qua khung cửa kính, nhìn bàn ghế mồ côi tội nghiệp và cũng nhìn lại thấy mình cũng tội nghiệp không kém. Bóng dáng của anh, dấu ấn của anh đã ăn sâu vào trái tim tôi từ lúc nào không hay. Cái bàn, cái ghế rồi đây sẽ có người chủ mới, còn thân tâm tôi có hy vọng gì kiếm được người thay thế anh trên con đường sẽ đi? Khi còn nhìn thấy nhau, tôi cũng có nhiều lúc tranh luận với anh ra trò, rất căng thẳng nhiều khi to tiếng, nhưng sau đó thật là thoải mái vì sự tranh luận không nhằm mang lại thắng lợi cho ai mà chỉ là để soi sáng một vấn đề và anh là người luôn luôn đem ra được những vấn đề cho tôi học tập.
Ngày anh ra đi nhiều người đã từ ngàn dặm xa xôi về tham dự lễ tang, những đứa em của anh từ khắp bốn phương trời không về được cũng tìm cách nhắn đôi lời, không ai quên anh được.
Chiếc ghế có cái áo khoát màu xanh cũ vẫn yên lặng kiên nhẫn đợi chờ người chủ, tôi đứng ngoài bồn chồn vì nữa muốn bước vào ngồi vào chiếc ghế đối diện nhưng ngần ngại. Cả hai đang nhìn nhau, thách thức nhau, cuối cùng thì tôi phải chịu thua vì chiếc ghế có áo xanh cũ kỹ và cái bàn có xấp báo hình như nhiều kiên nhẫn hơn tôi.
Tôi quay lưng đi về phía hành lang dẫn qua phòng thu thanh của VNCR và thầm nghĩ:
“Tôi chịu thua vì thấy chúng nó mồ côi rồi, tội nghiệp, tranh chấp làm gì với những đứa trẻ mồ côi về một tình thương mà chúng chẳng bao giờ có được nữa…” Tự nhiên nước mắt tôi chảy quanh, thì ra tôi cũng không hơn gì cái bàn, cái ghế bất động bên sau khung cửa kính.
Nguyễn Du than thở không biết ba trăm năm sau có ai còn khóc được cho Tố Như, còn anh Thu chắc chắn là anh chẳng mong gì điều này, hơn ai hết tôi biết là anh chỉ muốn nhìn về tương lai, ít khi anh quay đầu về với quá khứ, trước đây thì tôi không biết nhưng từ 3-4 năm trở lại đây, nếu muốn nhắc đến người đã đi qua thì anh luôn gọi tôi đến, cho tin tức, ý kiến rồi bảo tôi làm, họa hoằn lắm anh mới viết một hai bài cho ai đó mà cả tôi và anh Phạm Quốc Bảo không thể làm được. Nên chắc anh cũng không có cái bứt rứt của Nguyễn Du lo hậu sự của mình tới 300 năm sau. Nhưng dù anh có muốn hay không, thì chúng tôi, những người từng cộng tác với anh, những đứa em trong Du Ca, Gia Ðình Phật Tử thì chưa dám nói đến 300 năm sau, nhưng mấy chục năm còn lại chắc chắn dấu ấn của anh khó lòng phai nhạt trong trái tim chúng tôi.
Hôm nay, khi tờ báo Người Việt phát hành, cũng là ngày anh được ngọn lửa mà anh đã mường tượng cách đây 40 năm chính thức làm cái nhiệm vụ cuối cùng: Xóa đi cái thân tứ đại hiện hữu của Ngô Mạnh Thu.
Nhưng xin lập lại lời của nhạc sĩ Nguyễn Ðức Quang để từ giã tấm thân vô thường của anh:
– “Dù còn sống hay đã chết đi, dấu ấn Ngô Mạnh Thu vẫn sẽ rất còn đậm nét trong lòng nhiều người và có thể ở nhiều thế hệ kế tiếp…”